"Каждый день - Ашура"? Трансформация нарратива мученичества в общественно-политическом дискурсе современного Ирана

Авторы

  • Максим Алонцев НИУ ВШЭ Автор
  • Никита Смагин ТАСС в Иране Автор

DOI:

https://doi.org/10.22394/2073-7203-2022-40-1-119-149

Ключевые слова:

Али Шариати, исламская революция, Исламская Республика Иран, Культ мучеников, Муртаза Мутаххари, парадигма Кербелы, Хусейн ибн Али

Аннотация

Статья посвящена анализу тех трансформаций, которые претерпел нарратив мученичества в иранском официальном и неофициальном дискурсе в последние десятилетия. Основой этого дискурса является особая интерпретация событий ранней мусульманской истории - битвы при Кербеле (680), ставшей отправной точкой в обособлении шиитской ветви в исламе, а также основой для системы траурных ритуалов и развития культа мучеников. Современная интерпретация шиитских ритуалов и символов уходит своими корнями в 1960-1970 годы и является плодом разработки двух главных публичных интеллектуалов того времени - Али Шариати и Муртазы Мутаххари. Разработанный ими нарратив, называемый в научных работах «парадигмой Кербелы», стал мощным идеологическим инструментом и во время Исламской революции 1979 года, и в последующей Ирано-иракской войне, и в послевоенном восстановлении страны. Адаптивность шиитских ритуалов и символов, а также монополия действующей власти на их интерпретацию стали причиной не только активного использования мобилизационного потенциала «парадигмы Кербелы», но и ее рутинизации. Так или иначе, реакция на убийства Касема Сулеймани и Абу Махди ал-Мухандиса, выразившаяся в динамичном развитии культа «новых мучеников», продемонстрировали устойчивость этой парадигмы.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

Abrahamian, E. (1989) Radical Islam: the Iranian Mojahedin. London: I. B. Tauris.

Abrahamian, E. (2008) A History of Modern Iran. Cambridge: Cambridge University Press.

Afsaruddin, A. (2013) Striving in the Path of God: Jihad and Martyrdom in Islamic Thought. Oxford: Oxford University Press.

Aghaie, K. S. (2004) The Martyrs of Karbala: Shi‘i Symbols and Rituals in Modern Iran. Seattle: University of Washington Press.

Amir-Moezzi, M. A. (2011) The Spirituality of Shii Islam: Beliefs and Practices. London: I. B. Tauris.

Ayoub, M. (1987) "ĀŠŪRĀ", Encyclopaedia Iranica [https://iranicaonline.org/articles/asura, accessed on 25.02.2022].

Bard, A. (2015) "Hearing Mo‘jizat in South Asian Shi‘ism", in Orsini F., Schofield K. (eds.) Tellings and Texts: Music, Literature and Performance in North India, pp. 137-166. Cambridge, UK: Open Book.

Bloch, M. (1992) Prey into hunter. Cambridge: Cambridge University Press.

Calmard, J. (1979) "Le Patronage des Ta‘ziyeh: Éléments pour une Étude Globale", in P. Chelkowski (ed.) Ta‘ziyeh: Ritual and Drama in Iran, pp. 121-130. New York: New York University Press.

Chlup, R. (2021) "National Myths and Rebounding Violence", Nations and Nationalism, pp. 1-17. Wiley Online Library.

Dabashi, H. (1993) Theology of Discontent: The Ideological Foundations of the Islamic Revolution in Iran. New York: New York University Press.

Dabashi, H. (2011) The Green Movement in Iran. London: Routledge.

Daniel, E., Mahdi, A. (2006) Culture and Customs of Iran. Westport: Greenwood Press.

Deeb, L. (2006) An Enchanted Modern: Gender and Public Piety in Shii Lebanon. Princeton: Princeton University Press.

Fischer, M. (1980) Iran: From Religious Dispute to Revolution. Cambridge: Harvard University Press.

Gilsenan, M. (2000) Recognizing Islam: Religion and Society in the Modern Middle East. New York: I. B. Tauris.

Gruber, C. (2012) "The Martyrs' Museum in Tehran: Visualizing Memory in Post-Revolutionary Iran", Visual Anthropology 25(1-2): 68-97.

Gruber, C. (2016) "Prophetic Products: Muhammad in Contemporary Iranian Visual Culture", Material Religion, 12(3): 259-293.

Halm, H. (1997) Shi a Islam: From Religion to Revolution, Allison Brown (tr.). Princeton: Marcus Wiener Publishers.

Hegland, M. E. (1983) "Two Images of Husain: Accommodation and Revolution in an Iranian Village", in N. R. Keddie (ed.) Religion and Politics in Iran: Shiism from Quietism to Revolution, pp. 218-236. New Haven: Yale University Press.

Ibn Katir, Abu'l-Fadā' (2004) Al-Bidāya wa an-Nihāya. Tashih Hassān ‘Abd al-Mannān. Bayrūt: Bayt al-Afkar ad-Diwāliyya.

Juergensmeyer, M. (2000) Terror in the Mind of God: The Global Rise of Religious Violence. Berkeley: University of California.

Keddie, N., Richard Y. (2006) Modern Iran: Roots and Results of Revolution. Yale: Yale University Press.

Lob, E. (2020) Iran's Reconstruction Jihad Rural Development and Regime Consolidation after 1979. Cambridge: Cambridge University Press.

Majlisi, Bāqir Muhammad (2008) Bihār al-Anwār al-Jāmi ah li-Durar Axbār al-A'imma al-Athār. Bayrūt: Mu'assasa al-‘Ilmī al-Maṭbū‘āt.

Martin, V. (2003) Creating an Islamic State: Khomeini and the Making of a New Iran. London and New York: I. B. Tauris.

Martin, V. (2005) The Qajar Pact: Bargaining, Protest and the State in Nineteenth-Century Persia. London: I. B. Tauris.

Mashreq News (2020) Rivāyat-i az Mā'mūriyat-i Muhimmï ki Hāj Qāsim bar ‘Uhda Dāst. Mashreq News. 19 January [https://mshrgh.ir/1032911, accessed on 12.01. 2021]

Moaddel, M. (1993) Class, Politics, and Ideology in the Iranian Revolution. New York: Columbia University Press.

Mutahhari, M. Ḥamāsa-yi Ḥusaynī. Bunyād-i ‘Ilmī va Farhangī-yi Ustād-i Sahīd-i Mutahharī [http://portal.motahari.ir, accessed on 15.12.2020].

Mutahharï, M. Yāddāsthā-yi Ustād Mutahharī. Bunyād-i ‘Ilmī va Farhangī-yi Ustād-i Sahīd-i Muṭahharī [http://portal.motahari.ir, accessed on 15.12.2020].

Ostovar, A. (2016) Vanguard of the Imam. Religion, Politics, and Iran's Revolutionary Guards. Oxford: Oxford University Press.

Renard, J. (2008) Friends of God. Islamic Images of Piety, Commitment, and Servant-hood. Berkeley - Los Angeles - London: University of California Press.

Sarī‘atī, ‘A (2010) Husayn Vārit-i Ādam. Tihrān, Intisārat-i Qalam.

Szanto, E. (2013) "Beyond the Karbala Paradigm: Rethinking Revolution and Redemption in Twelver Shi‘a Mourning Rituals", Journal of Shi'a Islamic Studies 6(1): 75-91.

Xāminayi ‘A. (2019) Bayānāt dar Marāsim-i Dānišāmūxtagī-yi Dānišjūyān-i Dānišgāh-i Imām Husayn. Khameinei.ir. 13 October [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=43767, accessed on 17.12.2020].

Xāminayi ‘A. (2020) Bayānāt dar Manzil-i Sipahbad-i Sahīd-i Hāj Qāsim Sulaymāni. Khameinei.ir. 3 January [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=44574, accessed on 21.12.2020].

Xāminayi, A. (1990) Bayānāt dar Didār-i ba A‘zā-yi Sitād-i Barguzārī-yi Marāsim-i Haftumi Tir. Khamenei.ir. 20 July [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2322, accessed on 14.12.2020].

Xumayni, R. (1999) Sahīfa-yi Imām: Majmū‘a-yi Ätār-i Imām Xumaynī. Tihrān: Mu'assasa-yi Tanzīm va Nasr-i Ātār-i Imām Xumaynī.

Xumayni, R. (2011) Itār va Šahādat dar Maktab-i Imām Xumayni. Tihran: Mu'assasa-yi Tanzīm va Našr-i Ātār-i Imām Xumaynī.

al-Ya‘qūbī, Ahmad. (1964). Ta'rīx al-Ya‘ūbī, Sayyid Muhammad Sadiq Bahr al-‘Ulūm (ed.). Najaf.

Yarshater, E. (1979) "Ta‘ziyeh and Pre-Islamic Mourning Rites in Iran", in P. Chelkowski (ed.) Ta‘ziyeh: Ritual and Drama in Iran, pp. 88-94. New York: New York University Press.

Загрузки

Опубликован

2022-01-15

Выпуск

Раздел

Статьи

Как цитировать

Алонцев М., Смагин Н. "Каждый день - Ашура"? Трансформация нарратива мученичества в общественно-политическом дискурсе современного Ирана // Государство, религия и церковь. 2022. Т. 40, № 1. С. 119–149. https://doi.org/10.22394/2073-7203-2022-40-1-119-149

Коды статьи

  • EDN FCATWB
  • Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)