Problem of tolerance in the religious and philosophical and social and political thought of the Ratche Pospolite in the second half of the XVI and first half of the XVII century
Keywords:
counter-Reformation, the Church Union of Brest-Litovsk, Warsaw confederation, catholicism, orthodoxy, protestantism, religious and philosophical thought, reformation, social and political thought, toleranceAbstract
The article is devoted to the analysis of the problem of tolerance within the framework of various confessional directions in the religious and philosophical thought in the Ratche Pospolite in the second half of the XVI and first half of the XVII century. The general feature for them is an instrumental attitude to the value of the tolerance phenomenon. The distinguished feature is the higher level of recognition of significance of tolerance as compared with approaches in the confessional discourses of the other European countries. That could be explained by the specifics of the social and political situation in the Ratche Pospolite, characterized by the legal securing of the principle of the religious tolerance.Downloads
References
Brückner A. Różnowiercy polscy: Szkice obyczajowe i literackie. Warszawa, 1962
Czapska M. Polemika religijna pierwszego okresu reformacji w Polsce // Reformacja w Polsce. R.V. 1928. № 19. S. 1-51
Finkel L. Konfessya podana przez posłów na sejmie Piotrkowskim w r. 1555 // Kwartalnik Historyczny. R.X. 1896. Z. II. S. 257-285
Grabowski T. Literatura luterská w Polsce wieku XVI: 1530-1630. Poznań, 1920
Grabowski T. Z dziejów literatury kalwińskiej w Polsce (1550-1650). Kraków, 1906
Halecki O. Zgoda Sandomierska 1570 r. Jej geneza i znaczenie w dziejach Reformacji polskiej za Zygmunta Augusta. Warszawa; Kraków, 1915
Śmietana A. Zabiegi protestantów polskich o uzyskanie równouprawnienia przed śmiercią Zygmunta Augusta // Przegląd Historyczny. Т. XIX. 1915. Z. 1. S. 275-294.
Жукович П. Кардинал Гозий и Польская Церковь его времени. СПб., 1882
Любович Н.Н. История Реформации в Польше: Кальвинисты и антитринитарии (по неизданным источникам). Варшава, 1883.
Lehmann J. Konfesja Sandomierska na tle innych konfesji w Polsce XVI wieku. Warszawa, 1937.
Jergensen K.E.J. Öukumenische Besterbungen unter den polnischen Protestanten bis zum Jahre 1645. Kiabenhavn, 1942.
Augustyniak U. Non de fide, sed de securitate paeis // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. T. XLIV. 2000. S. 71-89
Byliński J. Marcin Broniewski - trybun szlachty wielkopolskiejw czasach Zygmunta III. Wrocław, 1994
Gmiterek H. Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej: Połowa XVI - połowa XVII wieku. Lublin, 1987
Kempa T. Wobec kontrreformacji: Protestanci i prawosławni w obronie swobód wyznaniowych w Rzeczypospolitej w końcu XVI i w pierwszej połowie XVII wieku. T oruń, 2007
Komiko M. Klejnot swobodnego sumienia: Polemika wokół Konfederacji Warszawskiej w latach 1573-1658. Warszawa, 1974
Kosman M. Protestanci i kontrreformacja: Z dziejów tolerancji Rzeczypospolitej XVI-XVII wieku. Wrocław; Warszawa, Kraków; Gdańsk, 1978
Maciuszko J.T. Konfederacja Warszawska 1573 r. Geneza, pierwsze lata obowiązywania. Warszawa, 1984
Ogonowski Z. Z zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku. Warszawa, 1958
Pirożyński J. Sejm Warszawski r. 1570 // Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego: Prace Historyczne. Z. 36. 1972
Sobociński W. Elementy tolerancji i nietolerancji religijnej w doktrynie Jakuba Przyłuskiego //Ksiąga pamiątkowa ku czci Konstantego Grzybowskiego. Kraków, 1971. S. 207-217
Tazbir J. Dzieje polskiej tolerancji. Warszawa, 1973; Tazbir J. Państwo bez stosów. Warszawa, 1961
Tyne S. Slążak Ulryk Schober, konrektor i działacz kulturalny Toruński (1559-1598). Kraków; Wrocław; Warszawa, 1960
Wojak T. Uwagi o tolerancji w Polsce na tle polemiki wyznaniowej w XVI wieku //Wkład protestantuzmu do kultury polskiej. Warszawa, 1970. S. 44-97.
Ogonowski Z. Z Zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku.. S. 110-132.
TazbirJ. Dzieje polskiej tolerancji.. S. 99-107
Tazbir J. Państwo bez stosów.. S. 193-198
TazbirJ. Reformacja w Polsce.. S. 201-233.
Komiko M. Klejnot swobodnego sumienia.. S. 28-144.
Bidlo J. Udział Jednoty Bratrskiej w walce o proces i egzekucję konfederacji Warszawskiej // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. T. XXII. 1977. S. 159-175
Tichy J. Dwa pisemka ulotne o sytuacji polskiego protestantyzmu w dwudziestych latach XVII wieku // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. T. V. 1962. S. 173-184.
Дзяржаўнасць i права Беларусi ca старажытных часоў да канца XVI ст. Ч. IV: Палiтычная i прававая думка Беларусi XVI-XVII ст.ст. / саст. С.А. Падокшын, С.Ф. Сокал. Мн., 1999
Из истории философской и общественно-политической мысли Белоруссии: избран, произведения XVI - начала XIX в. Мн., 1962.
Очерки истории философской и социологической мысли Белоруссии (до 1917 г.) / редколл.: К.П. Буслов и др. Мн., 1973
Падокшын СЛ. Беларуская думка ў кантэксце гiсторыi i культуры. Мн., 2003
Сокол С.Ф. Политическая и правовая мысль Белоруссии XVI - первой половины XVII в. Мн., 1984
Шалькевiч В.Ф. Гiсторыя палiтычнай i прававой думкi Беларусi. Мн, 2002.
Calmnusl. О zwierzchności świeckiej według Pisma Świętego opisanie. [Kraków], 1599. S. 4.
Лютер М. О светской власти // Лютер М. Избран, произведения М.; СПб., 1994. С. 146-147. 13 Там же. С. 147-149,152.
Кальвин Ж. Наставление в христианской вере. Т. 2. Кн. 3. М., 1998. С. 294.
Ogonowski Z. Z zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku... S. 153
Völker K. Toleranz und Intoleranz im Zeitalter der Reformation. Leipzig, 1912. S. 81-94.
Calmnus I. O zwierzchności świeckiej według Pisma Świętego opisanie... S. 4.
Lehmann, J. Konfesja Sandomierska na tle innych konfesji w Polsce XVI wieku.. S. 293.
Ogonowski Z. Z Zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku.. S. 189-190.
Gaivinus I. O zwierzchności świeckiej według Pisma Świętego opisanie. S. 29.
Dzienniki sejmów walnych koronnych za panowania Zygmunta Augusta króla polskiego, W.X. Litewskiego 1555-1558 \ Piotrkowie złożonych / wyd. br. Lubomirskich. Kraków, 1869. S. 11-12.
Zakrzewski W. Powstanie i wzrost reformacji w Polsce: 1520-1572. S. 246.
Dzienniki sejmów walnych koronnych za panowania Zygmunta Augusta króla polskiego, W.X. Litewskiego 1555-1558 v Piotrkowie złożonych.. S. 15-16.
Diariusz sejmu walnego Warszawskiego z roku 1556/7 / wyd., wstęp S. Bodniaka. Kórnik, 1939. S. 30.
Krowicki M. Obrona nauki prawdziwej. Piňczov 1560. К. [8]
Lutomirski S. Confessio, to jest wyznanie wiary. Królewiec, 1566. K. d3-d4
Lehmann J. Konfesja Sandomierska na tle innyc konfesji w Polsce XVI wieku.. S. 293-296.
Dwa listy łacińskie A. Lipomana i M. Radziwiłła / przekł. M. Reja; wyd. z pierwodruku 1559 г. I. Chrzanowski. Warszawa, 1905. S. 22,32
Kmzmcki M. Chrześcijańskie a żałobliwe napominanie / oprać. B. Otwinowska i J. Tazbir. Warszawa, 1969. S. 9-13
Wawrzyniec z Przasnysza. Nauka o prawdziwej у o fałszywey pokucie.. [Pińczów], 1559. Przedmowa.
Sobociński W. Elementy tolerancji i nietolerancji religijnej w doktrynie Jakuba Przyłuskiego.. S. 209.
Krowicki M. Chrześcijańskie a żałobliwe napominanie.. S. 11-12
Krowicki M. Obrona nauki prawdziwej.. K. [4].
Samicki S. O uznaniu Pana Boga wszechmogącego troje kazania. Kraków, 1564. K. a2.
Łaski J. Forma i całkowity porządek kościelnego posługiwania / przetłum. z łac. T. Płóciennik; przedmowa; pod red. J. Maciuszko. Warszawa, 2004. S. 50.
Łaski /. Listy trzy wielce czytania godne o dobrym i prawidłowym sposobie urządzenia Koścoiłów / przetłum. z łac. T. Płóciennik. Warszawa, 2003. S. 75-78, 84-88.
Kowalska H. Działalność reformatorska Jana Łaskiego w Polsce 1556-1560.. S. 41.
Akta synodów różnowierczych w Polsce. T. II (1560-1570) / oprać. M. Sypayłło. Warszawa, 1972. S. 101,104.
Konfesja Sandomierska / transkrypcja i komentarz językowy K. Długosz-Kurczabowej; pod red. W. Kriegseisena. Warszawa, 1995. S. 236-238.
Pirożyński J. Sejm Warszawski r. 1570.. S. 33-35
Śmietana A. Zabiegi protestantów polskich o uzyskanie równouprawnienia przed śmiercią Zygmunta Augusta.. S. 284-288.
Krowicki М. Chrześcijańskie a żałobliwe napominanie. S. 16-17.
Krótki respons na Dyskurs przeciwko konfederacyjej przedrukowany, [po 1607] //Korolko M. Klejnot swobodnego sumienia: Polemika wokół Konfederacji Warszawskiej w latach 1573-1658. Warszawa, 1974. S. 381-382
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej teraz pod sejmem krakowskim wydanemu, w której jest jasne okazanie, że ewanjelicy konfederacyjej się upominając nie żadnej inszej rzeczy żądają i pragną, jedno samego pokoju [1595] // Ibid. S. 269-270
Oliwka pokój niosąca posłana do jaśnie wielmożnego pana Adama Gorajskiego z Goraja od pewnego przyjaciela I.C.M. 1597 //Ibid. S. 337-338,355
Przestroga i obrona do wszytkich obywatelów Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego uczyniona imieniem wszytkich ewanjelików w tej szyrokiej Koronie zamykających się, ku oczyścieniu ich niewinności i potwarzy zniesieniu służąca, naprzeciwko tym wszytkim, którzy Proces z konfederacyją, pokój pospolity warującą, dla prywaty swej nierychło się ozwawszy umorzyć i zniszczyć usiłują. 1597 // Ibid. S. 324-325
Respons krótki na Deklaracyją nowego prawa konfederacyjej. 1615 //Ibid. S. 403,410
Respons w porywczą dany na Upominanie do ewangelików o zburzeniu zboru Krakowskiego i na Przestrogę do katolików od kogoś uczynioną w roku 1592//Ibid. S. 228-229.
Gliczner E. Appellatia która się popiera у z nowu wywodzi obrona dołożona confederatiey Kroliuestwa Polskiego, z okazaniem., że euangelicy auspurskiey confessiey.. wszędzie w państwie korony Polskiej.. słusznie.. nauk Euangelii Christusowej uczą.. Kroliewec, 1598. K. 17-27.
Przestroga i obrona do wszytkich obywatelów Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.. S. 323.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 282-283; Respons w porywczą dany.. S. 219-221,223-335, 239, 242.
Anonim [W obronie pokoju między różniącymi w wierze] // Filozofia i mysi społeczna XVII wieku: 700 lat mysli polskiej. Cz. 1. Warszawa, 1979. S. 488
Grzegorz z Żarnowca. Postilla abo wykłady ewanielij niedzielnych i świąt uroczystych..: 1580,1597. B.m.dr., 1864. S. XXVIII-XXXI
Niemojewski J. Apologia to jest dowody i obrona konfesjej kościołów polskich. Kraków, 1572. S. 722-731
Przestroga i obrona do wszytkich obywatelów Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.. S. 326-327
Respons w porywczą dany.. S. 233,249.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 275.
Gilowski P. Traktat albo krótkie okazanie o wierzeprawdziwej. B.m.dr., między 1580-1587. S. 44.
Niemojewski J. Apologia.. S. 73-84.
Anonim.. S. 488-489.
Respons w porywczą dany.. S. 225.
Oliwka pokój niosąca.. S. 351.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 276.
O przyczynach i środkach zaradczych przeciw waśniom i niesnaskom w sprawach religii. 1596 // Korolko M. Klejnot swobodnego sumienia: Polemika wokół Konfederacji Warszawskiej w latach 1573-1658. S. 299-302.
Gliczner E. Appellatia.. K. 15. Grzegorz z Żarnowca. Postilla.. S. 109
Krótki respons na Dyskurs przeciwko konfederacyjej.. S. 384-385
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 281
Oliwka pokój niosąca.. S. 350.
Oliwka pokój niosąca.. S. 353
Prażmowski A. O kościele Bożym i o znakach jego. Królewiec, 1585. S. 4.
Akta synodów różnowierczych w Polsce. T. III (Małopolska 1571-1632) / oprać. M. Sypayłło. Warszawa, 1983. S. 1
Akta synodów różnowierczych w Polsce. T. IV (Wielkopolska 1569-1632) / oprać. M. Sypayłło. Warszawa, 1997. S. 46-47.
Anonim.. S. 477, 480-481
Zbiór wileński ewanielicki, przez rzymskie katoliki burzony, mordowany, palony // Kosman M. Protestanci i kontrreformacja: Z dziejów tolerancji Rzeczypospolitej XVI-XVII wieku. Wrocław; Warszawa; Kraków; Gdańsk, 1978. S. 150-151,160.
Krótki respons na Dyskurs przeciwko konfederacyjej.. S. 386; Respons w porywczą dany.. S. 236.
Wièner H. «Aby się nowokrzczeństwo nie szerzyło»: Katolicy - dysidenci - arianie w dobie bezkrólewia 1632 i 1648 // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. T. XXIV. 1979. S. 102-105.
Prażmowski A. O kościele Bożym i o znakach jego. Królewiec, 1585. S. 72-76.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 270
Przestroga i obrona do wszytkich obywatelów Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.. S. 320
Respons w porywczą dany.. S. 236-237
Zbiór wileński ewanielicki.. S. 152.
Respons krótki na Deklaracyją nowego prawa konfederacyjej: 1615 // Korolko M. Klejnot swobodnego sumienia. Polemika wokół Konfederacji Warszawskiej w latach 1573-1658. S. 408.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 278
Oliwka pokój niosąca.. S. 352
Respons w porywczą dany.. S. 232.
Krótki respons na Dyskurs przeciwko konfederacyjej.. S. 375-376.
Obrona przeciw procesowi konfederacyjej.. S. 280.
Głiczner E. Appellatia.. K. 34
Krótki respons na Dyskurs przeciwko konfederacyjej.. S. 376
Respons w porywczą dany.. S.243-246
Zbiór wileński ewanielicki.. S. 157.
Oliwka pokój niosąca.. S. 348
Tync S. Slążak Ulryk Schober.. S. 214.
Radziwill S.A. Pamiętnik o dziejach w Polsce. Т. 1:1632-1636.
Волян А. Пра дзяржаўнага мужа i яго асабiстыя дабрачыннасцi // Спадчына. 1991. № 6. С. 337-338.
Kempfi A. Frycz a Wolan: Zapomniana karta recepcji Frycza w Polsce // Andrzej Frycz Modrzewski i problemy kultury Odrodzenia / praca zbiorowa pod red. T. Bieńkowskiego. Wrocław; Warszawa; Kraków; Gdańsk, 1974. S. 204.
Respons w porywczą dany.. S. 236.
Tync S. Slążak Ulryk Schober.. S. 214.
Radziwill S.A. Pamiętnik o dziejach w Polsce. T. 1. S. 125-128.
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
Коды статьи
- EDN PFCMIR
- Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)
