The Image of the Polish Mother, and Mother of God: New Uses of the Symbolism of Motherhood
DOI:
https://doi.org/10.22394/2073-7203-2016-34-3-95-115Keywords:
catholicism, maternity, cult of Virgin Mary, "Brahma Kumaris", feminism, polandAbstract
This article is devoted to the issue of female agency in religious context. Author considers different definitions of agency and shows that it could be interpreted in the way which is different from the one typical to feminist liberal discourse. The article analyzes interconnections between religion and emancipation in Poland, showing that religion does not necessarily imply passivity and restraint. In order to prove this thesis, the author provides examples from empirical research of deeply faithful Catholic women as well as of members of new religious movement “Brahma Kumaris”. The central issue is the ways women, in their practice, interpret the symbolism of maternity and the Virgin Mary.Downloads
References
Adamiak, E. (1999) Milcząca obecność. O roli kobiety w Kościele. Warszawa: Biblioteka “Więzi”.
Adamiak, E. (2000) “Znaczenie tradycji duchowości kobiet dla teologii współczesnej”, w E. Pakszys, L. Sikorska (red.) Duchowość i religijność kobiet dawniej i dziś. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.
Asad, T. (2003) Formations of the Secular: Christianity, Islam, Modernity. Stanford: Stanford University Press.
Babb, L.A. (1984) “Indigenous Feminism in a Modern Hindu Sect”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 9(3): 399-416.
Babb, L.A. (1986) Redemptive Encounters: Three Modern Styles in the Hindu Tradition. Berkley: University of California Press.
Bierca, M. (2006) “Mistyka typu ludowego. Kobieca pobożność maryjna w świetle teologii feministycznej”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Borowik, I. (2002) “Przemiany religijności polskiego społeczeństwa”, w M. Marody (red.) Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku. Warszawa: Scholar.
Borowik, I., Doktór, T. (2001) Pluralizm religijny i moralny w Polsce. Raport z badań. Kraków: “Nomos”.
Broda, A. (2006) “Maria Franciszka Kozłowska. Próba analizy wizerunku założycielki mariawityzmu”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Buchowski, M. (2008) “Widmo orientalizmu w Europie. Od egzotycznego Innego do napiętnowanego swojego”, Recykling Idei 10: 98-107.
Casanova, J. (2004) “Polska katolicka w postchrześcijańskiej Europie, przeł. Tomasz Wiścicki”, Więź 5: 51-64.
Doktór, T. (1991) Ruchy kultowe. Psychologiczna charakterystyka uczestników. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Eduards, M.L. (1994) “Women’s Agency and Collective Action”, Women’s Studies Forum 17 (2-3): 181-186.
Fernandes, L. (2003) Transforming Feminist Practice: Non-Violence, Social Justice and the Possibilities of a Spiritualized Feminism. San Francisco: Aunt Lute Books.
Giddens, A. (2003) Stanowienie społeczeństwa: zarys teorii strukturacji, przeł. Stefan Amsterdamski. Poznań: Zysk i S-ka.
Graff, A. (2008) Rykoszetem. Rzecz o płci, seksualności i narodzie. Warszawa: W.A.B.
Hall, D. (2007) New Age w Polsce. Lokalny wymiar globalnego zjawiska. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Herzfeld, M. (1991) “Silence, Submission, and Subversion: Towards a Poetics of Womanhood”, in P. Loizos, E. Papataxiarchis (eds) Contested Identities: Gender and Kinship in Modern Greece. Princeton and Chichister: Princeton University Press.
Herzfeld, M. (2007) Zażyłość kulturowa. Poetyka społeczna w państwie narodowym, przeł. Michał Buchowski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Holc, J.P. (2004) “The Purest Democrat: Fetal Citizenship and Subjectivity in the Construction of Democracy in Poland”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 29(3): 755-782.
Howell, J.D., Nelson, P.L. (2000) “The Brahma Kumaris in the Western world, part II: Demographic Change and Secularization in an Asian New Religious Movement”, Research in the Social Scientific Study of Religion 11: 225-239.
Jan Paweł II (2004) List apostolski Mulieris Dignitatem Ojca Świętego Jana Pawła II z okazji Roku Maryjnego O godności i powołaniu kobiety. Wrocław: Tum.
Janion, M. (1996) Kobiety i duch inności. Warszawa: “Sic!”.
Janion, M. (2006) Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Klassen, P.E. (2001) “Sacred Maternities and Postbiomedicatl Bodies: Religion and Nature in Contemporary Home Birth”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 23(3): 775-809.
Kościańska, A. (2005) "Legion of Small Knights: Informal Movements within the Polish Roman Catholic Church", in G.N. Lundskow (eds) Religious Innovation in a Global Age: Essays on the Construction of Spirituality. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company.
Kościańska, A. (2006) “Brahma Kumaris. Między celibatem a macierzyństwem”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Kościańska, A. (2008) “On Celibate Marriages: Conversion to the Brahma Kumaris in Poland”, in F. Pine, J. de Pina-Cabral (eds) On the Margins of Religion. Oxford: Berghahn Books.
Kościańska, A. (2008) “Charyzmatyczne liderki. Przywództwo duchowe w ruchu Brahma Kumaris”, w I. Borowik, J. Doktór, M. Libiszowska-Żółtkowska (red.) Oblicza religii i religijności. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Kościańska, A. (2009) Potęga ciszy. Konwersja a rekonstrukcja porządku płci na przykładzie nowego ruchu religijnego Brahma Kumaris. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kościańska, A. (2009) "The ‘Power of Silence': Spirituality and Women's Agency beyond the Catholic Church in Poland", Focaal - European Journal of Anthropology 53: 56-71.
Kowalska, B. (2006) “Kobiety a fundamentalizm na przykładzie Nowej Prawicy Chrześcijańskiej w USA i Islamskiej Republiki Iranu”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”. Leszczyńska, K., Kościańska, A. (red.) (2006) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Lubińska, D. (2006) “Religijność kobiet ze Wspólnoty Małych Rycerzy Miłosiernego Serca Jezusowego”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Mack, Ph. (2003) “Religion, Feminism, and the Problem of Agency: Reflections on Eighteenth Century Quakerism”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 29(1): 149-177.
Mahmood, S. (2001) “Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent: Some Reflections on the Egyptian Islamic Revival”, Cultural Anthropology 16(2): 202236.
Matynia, E. (2003) “Provincializing Global Feminism: the Polish Case”, Social Research 2: 499-529.
McNay, L. (2000) Gender and Agency: Reconfiguring the Subject in Feminist and Social Theory. Cambridge and Malden: Polity Press in association with Blackwell Publishers.
Mikołejko, A. (2001) Tradycja i nowe drogi wiary. Obrazy religijności polskiej w latach 1918-1939. Warszawa: Wydział Polonistyki: Uniwersytet Warszawski.
Offen, K. (1988) “Defining Feminism: a Comparative Historical Approach”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 14(1): 119-157.
Ostrowska, E. (2004) “Matki Polki i ich synowie. Kilka uwag o genezie obrazów kobiecości i męskości w kulturze polskiej”, w M. Radkiewicz (red.) Gender. Konteksty. Kraków: “Rabid”.
Pędziwiatr, K. (2006) “Religijny wymiar wolności i społecznego zaangażowania wśród muzułmanek w Belgii i Wielkiej Brytanii”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Podgórski, R. (1998) Religijność wiernych Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. Studium historyczno-socjologiczne. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Prawdziwa kobieta (1994) Sprawozdanie z programu Brahma Kumaris, 20-22 maja, Łódź, maszynopis.
Rommelspacher, B. (1999) “Right-Wing ‘Feminism’: a Challenge to Feminism as an Emancipatory Movement”, in N. Yuval-Davis, P. Werbner (eds) Women, Citizenship and Difference. London and New York: Zed Books.
Skultans, V. (1993) “The Brahma Kumaris and the Role of Women”, in E. Puttick, P.B. Clarke (eds) Women as Teachers and Disciples in Traditional and New Religions. Lewiston: Edwin Mellen Press.
Środa, M. (2007) “Kobiety, Kościół, katolicyzm”, w Ch. Ockrent(red.) Czarna księga kobiet. Warszawa: W.A.B.
Środa, M. (2007) "Jezus był rzecznikiem równości", w M. Waluś [et al.] Kobiety uczą Kościół. Warszawa: W.A.B.
Świstow, K. (2006) “Współczesne kobiety wobec nauki Kościoła. Prywatyzacja religii w regionach wiejskich południowej Polski”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Świstow, K. (2007) Fenomen “obrony życia” w Polsce jako praktyka radykalnej prawicy (na przykładzie Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego) praca magisterska. Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.
Walliss, J. (2002) The Brahma Kumaris as a ‘Reflexive Tradition’: Responding to Late Modernity. Aldershot, Hants: Ashgate.
Werbner, P. (2007) “Upolitycznione macierzyństwo i feminizacja obywatelstwa: ruchy kobiece i transformacja sfery publicznej, przeł. Katarzyna Stańczak-Wiślicz”, w R.E. Hryciuk, A. Kościańska (red.) Gender. Perspektywa antropologiczna, t. 1, Organizacja społeczna. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Yuval-Davis, N., Werbner, P. (eds) (1999) Women, Citizenship and Difference. London and New York: Zed Books.
Zielińska, E. (2000) “Between Ideology, Politics, and Common Sense: the Discourse of Reproductive Rights in Poland”, in S. Gal, G. Kligman (eds) Reproducing Gender: Politics, Publics, and Everyday Life after Socialism. Princeton: Princeton University Press.
Zimniak-Hałajko, M. (2003) Raj oswojony. Antropologia nowych ruchów religijnych. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.
Zowczak, M. (2008) “Między tradycją a komercją”, Znak 3: 31-44.
Wielowieyski, A. (2007) "Aborcji zakazem nie ograniczymy", Gazeta Wyborcza, 20.10.2007 [http://wyborcza.pl/1,76842,4594427.html, accessed on 04.06.2012]
Tomaszewska, J. (2002) "Katoliczki i feministki", Zadra 2(11) [http://www. efka.org.pl/index.php?action=z_art&ID=105, accessed on 01.06.2012]
Интервью проводила Дорота Любинская, 02.12.2002, архив Института этнологии и культурной антропологии Варшавского университета, лаборатория «Женское религиозное лидерство»
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
Коды статьи
- EDN WTPVBV
- Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)
