Образ польской матери и Богородица: новое использование символики материнства
DOI:
https://doi.org/10.22394/2073-7203-2016-34-3-95-115Ключевые слова:
католицизм, материнство, культ Девы Марии, "Брахма Кумарис", феминизм, польшаАннотация
Статья затрагивает проблему агентности женщин в религиозном контексте. Автор рассматривает разные определения агентности и доказывает, что можно ее понимать иначе, нежели в феминистском либеральном дискурсе. В тексте анализируются также взаимосвязи между религией и эмансипацией женщин в Польше и доказывается, что религия не обязательно означает ограничение. Для обоснования этого тезиса используются примеры этнографических исследований глубоко верующих католичек (визионерок), а также участниц нового религиозного движения «Брахма Кумарис». В статье поднимается вопрос, как исследуемые женщины своими действиями интерпретируют символику материнства и Девы Марии.Скачивания
Библиографические ссылки
Adamiak, E. (1999) Milcząca obecność. O roli kobiety w Kościele. Warszawa: Biblioteka “Więzi”.
Adamiak, E. (2000) “Znaczenie tradycji duchowości kobiet dla teologii współczesnej”, w E. Pakszys, L. Sikorska (red.) Duchowość i religijność kobiet dawniej i dziś. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.
Asad, T. (2003) Formations of the Secular: Christianity, Islam, Modernity. Stanford: Stanford University Press.
Babb, L.A. (1984) “Indigenous Feminism in a Modern Hindu Sect”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 9(3): 399-416.
Babb, L.A. (1986) Redemptive Encounters: Three Modern Styles in the Hindu Tradition. Berkley: University of California Press.
Bierca, M. (2006) “Mistyka typu ludowego. Kobieca pobożność maryjna w świetle teologii feministycznej”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Borowik, I. (2002) “Przemiany religijności polskiego społeczeństwa”, w M. Marody (red.) Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku. Warszawa: Scholar.
Borowik, I., Doktór, T. (2001) Pluralizm religijny i moralny w Polsce. Raport z badań. Kraków: “Nomos”.
Broda, A. (2006) “Maria Franciszka Kozłowska. Próba analizy wizerunku założycielki mariawityzmu”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Buchowski, M. (2008) “Widmo orientalizmu w Europie. Od egzotycznego Innego do napiętnowanego swojego”, Recykling Idei 10: 98-107.
Casanova, J. (2004) “Polska katolicka w postchrześcijańskiej Europie, przeł. Tomasz Wiścicki”, Więź 5: 51-64.
Doktór, T. (1991) Ruchy kultowe. Psychologiczna charakterystyka uczestników. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Eduards, M.L. (1994) “Women’s Agency and Collective Action”, Women’s Studies Forum 17 (2-3): 181-186.
Fernandes, L. (2003) Transforming Feminist Practice: Non-Violence, Social Justice and the Possibilities of a Spiritualized Feminism. San Francisco: Aunt Lute Books.
Giddens, A. (2003) Stanowienie społeczeństwa: zarys teorii strukturacji, przeł. Stefan Amsterdamski. Poznań: Zysk i S-ka.
Graff, A. (2008) Rykoszetem. Rzecz o płci, seksualności i narodzie. Warszawa: W.A.B.
Hall, D. (2007) New Age w Polsce. Lokalny wymiar globalnego zjawiska. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Herzfeld, M. (1991) “Silence, Submission, and Subversion: Towards a Poetics of Womanhood”, in P. Loizos, E. Papataxiarchis (eds) Contested Identities: Gender and Kinship in Modern Greece. Princeton and Chichister: Princeton University Press.
Herzfeld, M. (2007) Zażyłość kulturowa. Poetyka społeczna w państwie narodowym, przeł. Michał Buchowski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Holc, J.P. (2004) “The Purest Democrat: Fetal Citizenship and Subjectivity in the Construction of Democracy in Poland”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 29(3): 755-782.
Howell, J.D., Nelson, P.L. (2000) “The Brahma Kumaris in the Western world, part II: Demographic Change and Secularization in an Asian New Religious Movement”, Research in the Social Scientific Study of Religion 11: 225-239.
Jan Paweł II (2004) List apostolski Mulieris Dignitatem Ojca Świętego Jana Pawła II z okazji Roku Maryjnego O godności i powołaniu kobiety. Wrocław: Tum.
Janion, M. (1996) Kobiety i duch inności. Warszawa: “Sic!”.
Janion, M. (2006) Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Klassen, P.E. (2001) “Sacred Maternities and Postbiomedicatl Bodies: Religion and Nature in Contemporary Home Birth”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 23(3): 775-809.
Kościańska, A. (2005) "Legion of Small Knights: Informal Movements within the Polish Roman Catholic Church", in G.N. Lundskow (eds) Religious Innovation in a Global Age: Essays on the Construction of Spirituality. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company.
Kościańska, A. (2006) “Brahma Kumaris. Między celibatem a macierzyństwem”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Kościańska, A. (2008) “On Celibate Marriages: Conversion to the Brahma Kumaris in Poland”, in F. Pine, J. de Pina-Cabral (eds) On the Margins of Religion. Oxford: Berghahn Books.
Kościańska, A. (2008) “Charyzmatyczne liderki. Przywództwo duchowe w ruchu Brahma Kumaris”, w I. Borowik, J. Doktór, M. Libiszowska-Żółtkowska (red.) Oblicza religii i religijności. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Kościańska, A. (2009) Potęga ciszy. Konwersja a rekonstrukcja porządku płci na przykładzie nowego ruchu religijnego Brahma Kumaris. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kościańska, A. (2009) "The ‘Power of Silence': Spirituality and Women's Agency beyond the Catholic Church in Poland", Focaal - European Journal of Anthropology 53: 56-71.
Kowalska, B. (2006) “Kobiety a fundamentalizm na przykładzie Nowej Prawicy Chrześcijańskiej w USA i Islamskiej Republiki Iranu”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”. Leszczyńska, K., Kościańska, A. (red.) (2006) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Lubińska, D. (2006) “Religijność kobiet ze Wspólnoty Małych Rycerzy Miłosiernego Serca Jezusowego”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Mack, Ph. (2003) “Religion, Feminism, and the Problem of Agency: Reflections on Eighteenth Century Quakerism”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 29(1): 149-177.
Mahmood, S. (2001) “Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent: Some Reflections on the Egyptian Islamic Revival”, Cultural Anthropology 16(2): 202236.
Matynia, E. (2003) “Provincializing Global Feminism: the Polish Case”, Social Research 2: 499-529.
McNay, L. (2000) Gender and Agency: Reconfiguring the Subject in Feminist and Social Theory. Cambridge and Malden: Polity Press in association with Blackwell Publishers.
Mikołejko, A. (2001) Tradycja i nowe drogi wiary. Obrazy religijności polskiej w latach 1918-1939. Warszawa: Wydział Polonistyki: Uniwersytet Warszawski.
Offen, K. (1988) “Defining Feminism: a Comparative Historical Approach”, Signs. Journal of Women in Culture and Society 14(1): 119-157.
Ostrowska, E. (2004) “Matki Polki i ich synowie. Kilka uwag o genezie obrazów kobiecości i męskości w kulturze polskiej”, w M. Radkiewicz (red.) Gender. Konteksty. Kraków: “Rabid”.
Pędziwiatr, K. (2006) “Religijny wymiar wolności i społecznego zaangażowania wśród muzułmanek w Belgii i Wielkiej Brytanii”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Podgórski, R. (1998) Religijność wiernych Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. Studium historyczno-socjologiczne. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Prawdziwa kobieta (1994) Sprawozdanie z programu Brahma Kumaris, 20-22 maja, Łódź, maszynopis.
Rommelspacher, B. (1999) “Right-Wing ‘Feminism’: a Challenge to Feminism as an Emancipatory Movement”, in N. Yuval-Davis, P. Werbner (eds) Women, Citizenship and Difference. London and New York: Zed Books.
Skultans, V. (1993) “The Brahma Kumaris and the Role of Women”, in E. Puttick, P.B. Clarke (eds) Women as Teachers and Disciples in Traditional and New Religions. Lewiston: Edwin Mellen Press.
Środa, M. (2007) “Kobiety, Kościół, katolicyzm”, w Ch. Ockrent(red.) Czarna księga kobiet. Warszawa: W.A.B.
Środa, M. (2007) "Jezus był rzecznikiem równości", w M. Waluś [et al.] Kobiety uczą Kościół. Warszawa: W.A.B.
Świstow, K. (2006) “Współczesne kobiety wobec nauki Kościoła. Prywatyzacja religii w regionach wiejskich południowej Polski”, w K. Leszczyńska, A. Kościańska (red.) Kobiety i religie. Kraków: Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Świstow, K. (2007) Fenomen “obrony życia” w Polsce jako praktyka radykalnej prawicy (na przykładzie Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego) praca magisterska. Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.
Walliss, J. (2002) The Brahma Kumaris as a ‘Reflexive Tradition’: Responding to Late Modernity. Aldershot, Hants: Ashgate.
Werbner, P. (2007) “Upolitycznione macierzyństwo i feminizacja obywatelstwa: ruchy kobiece i transformacja sfery publicznej, przeł. Katarzyna Stańczak-Wiślicz”, w R.E. Hryciuk, A. Kościańska (red.) Gender. Perspektywa antropologiczna, t. 1, Organizacja społeczna. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Yuval-Davis, N., Werbner, P. (eds) (1999) Women, Citizenship and Difference. London and New York: Zed Books.
Zielińska, E. (2000) “Between Ideology, Politics, and Common Sense: the Discourse of Reproductive Rights in Poland”, in S. Gal, G. Kligman (eds) Reproducing Gender: Politics, Publics, and Everyday Life after Socialism. Princeton: Princeton University Press.
Zimniak-Hałajko, M. (2003) Raj oswojony. Antropologia nowych ruchów religijnych. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.
Zowczak, M. (2008) “Między tradycją a komercją”, Znak 3: 31-44.
Wielowieyski, A. (2007) "Aborcji zakazem nie ograniczymy", Gazeta Wyborcza, 20.10.2007 [http://wyborcza.pl/1,76842,4594427.html, accessed on 04.06.2012]
Tomaszewska, J. (2002) "Katoliczki i feministki", Zadra 2(11) [http://www. efka.org.pl/index.php?action=z_art&ID=105, accessed on 01.06.2012]
Интервью проводила Дорота Любинская, 02.12.2002, архив Института этнологии и культурной антропологии Варшавского университета, лаборатория «Женское религиозное лидерство»
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать
Коды статьи
- EDN WTPVBV
- Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)
