Управление чувственными формами: оптимизация, максимизация и эффективность. Торжество в Кальварии Пацлавской
Ключевые слова:
католицизм, религиозный габитус, сенсуальные формы, Кальвария Пацлавская, паломничествоАннотация
В статье описывается паломничество в Кальварию Пацлавскую, римско-католическую святыню на юго-востоке Польши, на праздник Успения Пресвятой Девы Марии. Основной акцент делается на чувственный аспект отношения верующих с Божественным и на сенсуальные формы, являющиеся посредниками в этом отношении. Автор анализирует процесс управления паломничеством, организуемым кальварийскими руководителями, т.е. светскими людьми, которые формируют паломнические группы, ведут их в Кальварию и составляют план участия в торжествах. Их усилия сосредотачиваются на усилении воздействия сенсуальных форм на верующих. Цель эта достигается путем оптимизации ритуала: некоторые части богослужений опускаются, чтобы дать место другим. Следовательно, не все религиозные жесты совершаются с одинаковым усердием. Однако такого рода пробелы в культе оправданны в рамках габитуса, определяющего религиозные взгляды верующих.Скачивания
Библиографические ссылки
Bania, Z. (1997) Święte Miary Jerozolimskie: Grób Pański, Anastasis, Kalwaria. Warszawa: Wydawnictwo Neriton.
Baraniecka, K. (2008) “Communitas a intencje pątników. Typy uczestnictwa w pielgrzymce. Wielki Odpust Kalwaryjski Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kalwarii Pacławskiej”, Etnografia Polska 52(1-2): 137-154.
Bilska, E. (1996) “Przemiany kulturowych i religijnych funkcji kalwarii w Polsce”, w A. Jackowski, A. Witkowska, Z. Jabłoński, I. Sołjan, E. Bilska (eds) Przestrzeń i sacrum. Geografia kultury religijnej w Polsce i jej przemiany w okresie od XVII do XX w. na przykładzie ośrodków kultu i migracji pielgrzymkowych, ss. 201-220. Kraków: Instytut Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bourdieu, P. (1977) Outline of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press.
Bourdieu, P. (1984) Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Coleman, S., Eade, J. (2004) “Introduction. Reframing Pilgrimage”, in S. Coleman, J. Eade (eds) Reframing Pilgrimage: Cultures in Motion, pp. 1-25. London, New York: Routledge.
Csordas, Th. J. (1990) “Embodiment as a Paradigm for Anthropology”, Ethos 18(1): 5-47. Czarnowski, S. (1956) “Kultura religijna wiejskiego ludu polskiego”, Dzieła 1: 88-107.
De Busser, C., Niedźwiedź, A. (2009) “Mary in Poland: A Polish Master Symbol”, in A-K. Hermkens, W. Jansen, C. Notermans (eds) Moved by Mary. The Power of Pilgrimage in the Modern World, pp. 87-100. Farnham, Burlinton: Ashgate. Freedberg, D. (1989) The Power of Images: Studies in the History and Theory of Response. Chicago: University of Chicago Press.
Hann, Ch. M., Goltz, H. (2010) Eastern Christians in Anthropological Perspective. Berkеley: University of California Press.
Hemka, A., Olędzki, J. (1990) “Wrażliwość Mirakularna”, Polska Sztuka Ludowa 44(1): 8-14.
Howe, L. (2000) “Risk, Ritual and Performance”, Journal of the Royal Anthropological Institute 6(1): 63-79.
Kasprzak, N. (1999) "Sensualizm - próba ‘gęstego opisu'", Etnografia Polska 43(1-2): 37-61.
Keane, W. (2007) Christian Moderns: Freedom and Fetish in the Mission Encounter.
Berkeley, Los Angeles: University of California Press.
Królikowska, A.M. (2014) “Elementy ‘ludowe’ w religijności współczesnej?”, Opuscula Sociologica 4: 5-16.
Kubiak, I., Kubiak, K. (1978) “Misterium Męki Pańskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej”, Polska Sztuka Ludowa 32(3-4): 143-160.
Lubańska, M. (2014) “Kategoria ‘sensualizmu’ i ‘nierozróżnialności’ na przykładzie kultu ‘cudotwórczej’ ikony św. Menasa w Bułgarskim Monasterze w Obriadowci. Rewizja inspirowana prawosławną teologią ikony”, Prace Etnograficzne 42(1): 1-16.
Ługowska, J. (1986) “Pogrzeb Matki Boskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej”, Literatura Ludowa 3: 3-19.
Meyer, B. (2006) "Religious Sensations. Why Media, Aesthetics and Power Matter in the Study of Contemporary Religion" [http://www.fsw.vu.nl/nl/Images/Oratietekst_ Birgit_Meyer_tcm249-36764.pdf, accessed on 15.08.2016].
Meyer, B. (2010) “Aesthetics of Persuasion: Global Christianity and Pentecostalism’s Sensational Forms”, South Atlantic Quarterly 109(4): 41-63.
Meyer, B. (2011) “Mediation and Immediacy: Sensational Forms, Semiotic Ideologies and the Question of the Medium”, Social Anthropology 19(1): 30.
Morgan, D. (1997) Visual Piety: A History and Theory of Popular Religious Images. Berkeley, Los Angeles: University of California Press.
Morgan, D. (2005) The Sacred Gaze: Religious Visual Culture in Theory and Practice.
Berkley: University of California Press.
Niedźwiedź, A. (2005) Obraz i postać: znaczenia wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. Kraków: WUJ.
Niedźwiedź, A. (2014) “Competing Sacred Places: Making and Remaking of National Shrines in Contemporary Poland”, in J. Eade, M. Katić (eds) Pilgrimage, Politics and Place-Making in Eastern Europe: Crossing the Borders, pp. 79-102. Farnham, Berlington: Ashgate.
Niedźwiedź, A. (2014) “Od religijności ludowej do religii przeżywanej”, w B. Fatyga, R. Michalski (eds) Kultura ludowa. Teorie, praktyki, polityki, ss. 327-338. Warszawa: ISNS.
Niedźwiedź, A. (2015) “Old and New Paths of Polish Pilgrimages”, in D. Albera, J. Eade (eds) International Perspectives on Pilgrimage Studies: Itineraries, Gaps and Obstacles, pp. 69-94. London, New York: Routledge.
Podemann, S. J. (2006) “Efficacy”, in J. Kreinath, J. Snoek, M. Stausberg (eds) Theorizing Rituals: Issues, Topics, Approaches, Concepts, pp. 523-532. Leiden, Boston: Brill.
Porter, B. (2005) “Hetmanka and Mother: Representing the Virgin Mary in Modern Poland”, Contemporary European History 14(2): 151-170.
Schieffelin, E. (1996) “On Failure and Performance: Throwing the Medium out of the Seance”, in C. Laderman, M. Roseman (eds) The Performance of Healing, pp. 59-89. London: Routledge.
Stomma, L. (1986) Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku. Warszawa: Pax.
Tokarska-Bakir, J. (2000) Obraz Osobliwy: Hermeneutyczna lektura źródeł etnograficznych. Wielkie opowieści. Kraków: Universitas.
Tomicki, R. (1981) “Religijność Ludowa”, w M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka (eds) Etnografia Polski. Przemiany Kultury Ludowej, t. 2, ss. 29-70. Warszawa: IHKM PAN.
Turner, V. (1974) Dramas, Fields, and Metaphors: Symbolic Action in Human Society. New York: Cornell University Press.
Turner, V., Turner, E. (1978) Image and Pilgrimage in Christian Culture. New York: Columbia University Press.
Zowczak, M. (2008) “Między Tradycją a Komercją”, Znak 634: 31-44.
Zowczak, M. (2013) Biblia ludowa. Interpretacje wątków biblijnych w kulturze ludowej. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Program wielkiego odpustu kalwaryjskiego, Kalwaria Paclawska [http://www. kalwariapaclawska.pl/b/wielki-odpust-kalwaryjski/0, accessed on 20.08.2015]
Keane, W. (2007) Christian Moderns: Freedom and Fetish in the Mission Encounter. Berkeley, Los Angeles: University of California Press;
Meyer, B. (2006) "Religious Sensations. Why Media, Aesthetics and Power Matter in the Study of Contemporary Religion" [http://www.fsw.vu.nl/nl/Images/Oratietekst_Birgit_Meyer_ tcm249-36764.pdf, accessed on 15.08.2016]
Meyer, B. (2010) “Aesthetics of Persuasion: Global Christianity and Pentecostalism’s Sensational Forms”, South Atlantic Quarterly 109(4): 41-63;
Morgan, D. (1997) Visual Piety: A History and Theory of Popular Religious Images. Berkeley, Los Angeles: University of California Press;
Morgan, D. (2005) The Sacred Gaze: Religious Visual Culture in Theory and Practice. Berkley: University of California Press.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать
Коды статьи
- EDN UMLQMF
- Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)
