Religion and Nation in Serbia, Bulgaria and Romania: Three Eastern Orthodox Models
Keywords:
orthodox church, nation, nationalism, sacralization of nation, Serbia, Bulgaria, Romania, historyAbstract
According to many analysts, there is a general affinity between Eastern Orthodoxy and nationalism, especially in Southeastern Europe. The present article aims to draw a more differentiated picture and shows that in Bulgaria, Romania and Serbia religious nationalism developed with different intensity and along different paths. Among the three countries compared, Bulgaria has the weakest tradition of Orthodox sacralization of both nation and politics. This feature is rooted in the fact that Orthodoxy in Bulgarian history has frequently functioned as a frame of transnational belonging to the «Orthodox world» or as an instrument of Greek dominance, but also in its institutional weaknesses. In Romania, the influence of the Orthodox Church in society has been traditionally stronger than in Bulgaria or Serbia - a difference which can be traced back to the lower burden of Ottoman rule and a stronger historical continuity of Orthodox learning in the Danube Principalities. Here, intense Orthodox influence in society caused the secular elites to integrate elements of Orthodoxy into the national program. The Serbian case is the most contradictory one: it reveals a heavy disparity between a modest level of church influence on everyday life with a pervasive presence of national symbolism, due to the fact of Serbia’s being at the perennial geopolitical fault line and therefore in permanent conflicts with non-Orthodox powers.Downloads
References
Aleksov, B. (2002) «Videnje verskih preobracenja u formiranju srpske nacionalne svesti», in Bremer, Th. (ed.) Religija, drustvo i politika. Kontroverzna tumacenja i priblizavanja, ss. 143-167. Bonn: Zentralstelle Weltkirche der Dt. Bischofskonferenz
Beck, H.-G. (1978) Das byzantinische Jahrtausend. Munich: Beck
Belov, M. V. (2005) «Serbskaja povstanceskaja gosudarstvennost i ee idejnoe obosnovanie», in Volkov, V. K. (ed.) Dvesti let novoj serbskoj gosudarstvennosti. K jubileju nacala Pervogo serbskogo vosstanija 1804-1813, pp. 39-56. St. Petersburg: Aleteya
Bogomilova, N. (2005) «The Religious Situation in Contemporary Bulgaria, and in Serbia and Montenegro. Differences and Similarities», Religion in Eastern Europe 25 (4): 1-20
Broun, J. (1993) "The Schism in the Bulgarian Orthodox Church" (Part 1-3), in Religion, State & Society 21 (2): 207-220; 30 (4): 365-394
Browning, R. (1975) Byzantium and Bulgaria. A Comparative Study across the Early Medieval Frontier. London: Temple Smith
Buchenau, K. (2004) Orthodoxie und Katholizismus in Jugoslawien 1945-1991. Ein serbisch-kroatischer Vergleich. Wiesbaden: Harassowitz Verlag
Buchenau, K. (2011) Auf russischen Spuren, Orthodoxe Antiwesteler in Serbien 1850-1945. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag
Buchenau, K. (2006) Kämpfende Kirchen. Jugoslawiens religiöse Hypothek. Frankfurt am Main: Peter Lang
Buchenau, K. (2005) «From Hot War to Cold Integration? Serbian Orthodox Voices on Globalization and European Integration», in V. Rudometoff, A. Agadjanian, J. Pankhurst (eds) Eastern Orthodoxy in a GlobalAge. Tradition Faces the 21st Century, pp.58-83. Walnut Creek, CA: Alta Mira Press
Caraba, V. (2012) "Ausdrucksformen der byzantinischen Symphonia am Beispiel des Hofzeremoniells", in Grigore, M.-D., Dinu, R. H., Zivojinovic, M. (eds) Herrschaft in Südosteuropa. Kultur- und sozialwissenschaftliche Perspektiven, ss. 135-154. Göttingen: V&R unipress
Daskalov, R. (2004) The Making of a Nation in the Balkans. Historiography of the Bulgarian revival. Budapest, New York: Central European University Press
Dimitrova, N. (2006) Religija i nacionalizam: Idei za religijata v mezduviennija period v Balgarija. Sofia: Faber
Döpmann, H.-D. (2006) Kirche in Bulgarien von den Anfängen bis zur Gegenwart. München: Biblion Verlag
Eldarov, S. (2004) Pravoslavieto na vojna. Balgarskata pravoslavna carkva i vojnite na Balgarija 1877-1945. Sofia: Voenno izdatelstvo
Flora, G., Szylagyi, G. (2005) «Church, Identity, Politics, Ecclesiastical Functions and Expectations in Post-1989 Romania», in V. Roudometof, A. Agadjanian, J. Pankhurst (eds) Eastern Orthodoxy in a GlobalAge. Tradition Faces the 21st Century, pp.109-143. Walnut Creek, CA: Alta Mira Press
Florovskij, P. Hristianstvo i civilizacija [Christianity and civilisation] [www.fatheralexander. org/booklets/russian/florovsky_different. hrtm, accessed on 17.12.2014]
Fritsche, M. (1983) «Die rumänische Nationalbewegung», in Reiter, N. (ed.) Nationalbewegungen auf dem Balkan, ss. 359-434. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag
Gil, D. (2005) Prawoslawie - historia - narôd. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i wspôlczesnosci. Krakow: Wydacnitwo Uniwersytetu Jagielloùskiego
Gillet, O. (1997) Religion et nationalisme, L'ideologie de l'église orthodoxe roumaine sous le regime communiste. Bruxelles: Editions de l’Université de Bruxelles
Gillet, O. (2001) Les Balkans, Religions et Nationalisme. Bruxelles: Ousia
Halem, F. (2003) «Eine Skizze über Gesetz und Wertordnung in Ost und West. Von der Antike bis zur Moderne», Forum für osteuropäische Ideen- und Zeitgeschichte 7 (1): 15-51
Henkel, J. (2006) «Aufschwung in Rumäniens Klöstern seit 1989», G2W34 (2): 16-19
Hitchins, K. (1996) The Romanians 1774-1866. Oxford: Oxford University Press
Hoppe, H.-J. (1979) Bulgarien - Hitlers eigenwilliger Verbündeter. Eine Fallstudie zur nationalsozialistischen Südosteuropapolitik. Stuttgart
Iordachi, C. (2004) Charisma, Politics and Violence. The Legion of the «Archangel Michael» in Inter-war Romania. Trondheim: Trondheim Studies on East European Cultures and Societies
Iorga, N. (1935) Byzance après Byzance. Continuation de l'Histoire de la vie Byzantine. Bucharest: Institute d’Études Byzantines
Kalkandzieva, D. (2002) Balgarskata pravoslavna carkva i «narodnata demokracija», 1944-1953. Silistra: Demos
Kalkandzieva, D. (2010) «The Bulgarian Orthodox Church», in Leustean, L. (ed.) Eastern Christianity and the Cold War. New York: Routledge
Maner, H.-C. (2007) «Multikonfessionalität und neue Staatlichkeit. Orthodoxe, griechischkatholische und römisch-katholische Kirche in Siebenbürgen und Altrumänien zwischen den Weltkriegen (1918-1940)», Spiegelungen. Zeitschrift für deutsche Kultur und Geschichte Südosteuropas 4 (58)
Marek, P., Bureha, V. (2008) Pravoslavni v Cehoslovensku v letech 1918-1953. Prispëvek k dëjinâm Pravoslavne cirkve v ceskych zemich, na Slovensku a na Podkarpatské Rusi. Brno: Centrum pro studium demokracie a kultury
Marga, I., Sander, G., Sandu, D. (eds) (2007) Religion zwischen Kirche, Staat und Gesellschaft. Hamburg: Verlag Dr. Kovac
Mayer, M. (1995) Elementarbildung in Jugoslawien (1918-1941). Munich: R. Oldenbourg
Meerson, M. A. (1988) "The Orthodox Church in America", Ramet, S. P. (ed.) Eastern Christianity and Politics in the Twentieth Century, pp. 116-134. Durham & London: Duke University Press
Mitrofanova, А. (2004) Politizacija «pravoslavnogo mira» [Politicization of the «Orthodox world»]. Мoscow: Nauka
Müller, D. (2005) Staatsbürger auf Widerruf. Juden und Muslime als Alteritätspartner im rumänischen und serbischen Nationscode, Ethnonationale Staatsbürgerschaftskonzeptionen, 1878-1941. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag
Nikolaou, T. (1994) «Die Rolle der Kirche in Byzanz und in der Balkanländern», Orthodoxes Forum 8 (1): 21-37
Palmov, I. S. (1980) Iz putesestvija po greko-slavjanskim zemljam. Otcet o naucnih zan-jatijah za granicejpo istorii Slavjanskih Cerkvej s ijunja 1883 g. po ijun 1884 goda [From the travelling around Greek-Slavonic lands. Report on scientific activities abroad on history of Slavic Churches since June 1883 till June 1884]. St. Petersburg
Paruseva, D. (2008), Pravitelstvenijat elit na Rumanija i Balgarija vtorata polovina na XIXinacaloto na XX vek. Socijalna istorija. Sofia: Paradigma
Petrovic-Miloevic, D. (1992) «Russkije slavjanofili, sviatoandreevskie liberali i serbskaja pravoslavnaja cerkov (Po materialam perepiski M. F. Raevskogo i mitropolita Mi-haila)», Balkanskie issledovania 16: 63-75
Pirson, D. (2008) Gesammelte Beiträge zum Kirchenrecht und Staatskirchenrecht, Vol. 1. Tübingen: Mohr Siebeck
Pobedonoscev, K. (1886) Vsepodannejsij otcet ober-prokurora Svjatejsego SinodaK. Pobe-donosceva po vedomstvu Pravoslavnogo Ispovedanija za 1884 god. St. Petersburg: Sinod. tipografija
Radic, R. (1994) «Uticaj razvoja Srpske pravoslavne crkve na modernizacijske procese u Srbiji i Jugoslaviji», in Perovic, L., Obradovic, M., Stojanovic, D. (eds) Srbija u modernizacijskim procesima XX. veka, pp. 349-353. Belgrad: Institut za noviju istoriju Srbije. VBS 6
Radosavljevic, N. (2007) Pravoslavna crkva u Beogradskom pasaluku 1766-1831 (uprava Vaseljenske patrijarsije). Belgrad: Istorijski institut
Radosavljevic, N. (2006) «Episkop, mirski svestenik, monah. Obelezja svakodnevnog zivota», in Stolic, A., Makuljevic, N. (eds) Privatni zivot kod Srba u devetnaestom veku. Od kraja osamnaestog veka do pocetka Prvog svetskog rata, pp.711-736. Belgrad: Clio
Riasanovsky, N. (1952), Russia and the West in the Teachings of the Slavophiles. Cambridge, Mass.: Harvard University Press
Riis, C. (2002) Religion, Politics, and Historiography in Bulgaria. New York: Columbia University Press
Schaff, Ph. (1869) Geschichte der alten Kirche. Von Christi Geburt bis zum Ende des sechsten Jahrhunderts. Leipzig: J. C. Hinrichs
Schifirne^, C. (2003) Nafiune §i Cre§tinism. Bucharest: Elion
Schulze Wessel, M. (2007) «Rechtgläubigkeit und Gemeinschaft. Ekklesiologische und politische Bedeutungen des ‘sobornost' - Begriffs in Russland», in Hölscher, L. (ed.) Baupläne der sichtbaren Kirche. Sprachliche Konzepte religiöser Vergemeinschaftung in Europa, ss. 198-211. Göttingen: Wallstein Verlag
Slijepcevic, D. (1957) Die bulgarische orthodoxe Kirche 1944-1956. Munich: R. Oldenbourg
Slijepcevic, D. (1980) Mihailo, arhiepiskop beogradski i mitropolit Srbije. Munich: Iskra
Somin, N. V. (1998) A. V. Kartasov o vzaimootnosenii cerkvi i gosudarstva [A. V. Kartasov about the Church-State relationship] [http://chri-soc.narod.ru/Kartash. htm, accessed on 17.12.2014]
Spohn, W. (2002) «Nationalismus und Religion. Ein historisch-soziologischer Vergleich West- und Osteuropas», Politische Vierteljahresschrift Sonderheft 33: 323-346
Staniloae, D. (2001) Reflectii despre spiritualitatea popolurului român. Bucharest: Anul Editiei
Sundhaussen, H. (2007) Geschichte Serbiens. 19. - 21. Jahrhundert. Wien, Köln, Weimar: Böhlau Verlag
Sundhaussen, H. (1999) «Europa balcanica. Der Balkan als historischer Raum Europas», Geschichte und Gesellschaft 25: 626-653
Sundhaussen, H. (1998) «Eliten, Bürgertum, politische Klasse? Anmerkungen zu den Oberschichten in den Balkanländern des 19. und 20. Jahrhunderts», in Höpken, W., Sundhaussen, H. (eds) Eliten in Südosteuropa. Rolle, Kontinuitäten, Brüche in Geschichte und Gegenwart, pp. 5-30. Munich: Südosteuropa-Gesellschaft
Thual, F. (1993) Géopolitique de l'Orthodoxie. Paris: Dunod/IRIS
Tomka, M. and Zulehner, P. M. (2008) Religionen und Kirchen in Ost (Mittel) Europa. Aufbruch 2007. Tabellenband (mit den vergleichbaren Daten von Aufbruch 1997). Wien/Budapest: Loisir
Tomow, S. (2005) Was ist Osteuropa? Handbuch der osteuropäischen Text- und Sozialgeschichte von der Spätantike bis zum Nationalstaat. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag
Trgovcevic, L. (2003) Planirana elita. O studentima iz Srbije na evropskim univerzitetima u 19. veku. Belgrad: lstorijski Institut, Sluzbeni glasnik
Turzczynski, E. (1976) Konfession und Nation. Zur Frühgeschichte der serbischen und rumänischen Nationsbildung. Düsseldorf: Schwann
Velimirovic, N. (1983) «Nacionalizam Svetoga Save» (1935), Sabrana dela, vol. 9, ss. 305-313. Himelstir
Weber, M. (2004) Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus. Munich: C. H. Beck Verlag
Weithmann, M. W (1995) Balkan-Chronik. 2000 Jahre zwischen Orient und Okzident. Regensburg, Styria, Graz: Verlag Pustet
Zub, A. (2002) «Die rumänische Orthodoxie im ideen- und kulturgeschichtlichen Kontext der Zwischenkriegszeit», in Maner, H.-C. und Schulze Wessel, M. (eds) Religion im Nationalstaat zwischen den Weltkriegen 1918-1939, ss. 179-188. Stuttgart: Franz Steiner Verlag
Zulehner, P. M., Tomka, M. und Naletova, I. (2008) «Orthodoxie», in Religionen und Kirchen in Ost (Mittel) europa, ss. 138-179. Ostfindern: Schwabenverlag
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
Коды статьи
- EDN THGDJP
- Тип статьи (РИНЦ) Научная статья (Научная статья)